Oszczędnie dawkowane przez wydawcę zapowiedzi ukazania się płyty projektu R.U.T.A. zaintrygowały masę osób. Połączenie muzyki akustycznej (wykonywanej przez bardzo uznanych muzyków folkowych - na filmie promocyjnym każdy bez problemu rozpozna wiele twarzy:) z gniewnymi tekstami, wykrzykiwanymi przez legendarnych punk-rockowych wokalistów (Guma z Moskwy, Robal z Dezertera, Nika z Post Regimentu) musi wzbudzić zainteresowanie. No i tematyka tekstów - "buntu chłopów przeciw feudalnemu systemowi wyzysku".

Dla dokładniej śledzących losy Kapeli ze Wsi Warszawa powstanie takiego projektu nie powinno być zaskoczeniem. Maciek Szajkowski w końcu przez długi czas śpiewał w punk-rockowym Antidotum (zdjęcie z koncertu z 2001 r., gdzie supportowali brytyjski Chaos UK, obok). A w 2003 r. w wywiadzie z Kapelą w "Przeglądzie" tak mówił o poszukiwaniu tekstów: "Między historiami o tym, jak Kasia z Jasiem poszli na siano, czasem trafimy na taki przekaz, że aż człowieka bierze za gardło(...). Wolnościowe klimaty, krzyczane z czworaków, w rodzaju: 'Wróćcie dzieci do domu i nie służcie nikomu'. Jakbyś słyszał teksty Dezertera."
Czy wtedy Maciek myślał o tym, że za 7 lat w prowadzonym przez niego projekcie gościnnie śpiewać będzie wokalista tegoż Dezertera?

Ale też wspomnijmy, że nie do końca jest chyba tak, że ten typ pieśni jest całkowitym novum, nieklasyfikowanym dotychczas przez etnografów. Co więcej - w czasach PRL zdaje się że właśnie często podkreślano ten antypańszczyznany charakter twórczości "ludu".

Sięgam na półkę po antologię polskiej pieśni ludowej "Jabłoneczka" (1. wydanie w 1953 r.), w której Julian Przyboś wyodrębnia "pieśni buntu i niedoli" jako samodzielną gałąź klasyfikacji (obok pieśni epickich, obrzędowych, miłosnych, pasterskich, tanecznych, żołnierskich i żartobliwych). A we wstępie (zatytułowanym "O pieśń ludową w Polsce Ludowej") pisze: "Z pieśni ludowej wydziera się potężny krzyk buntu; dosłuchać sie wniej można nie stłumionych przez bat pański głosów gniewu i zemsty. (..) Rzadsze, ale również prawie wszystkie o mocnej wymowie ideowej i artystycznej są pieśńi o nędzy i niedoli. W surowych obrazach ukazują one srogą dolę bandosa, cieżki los sługi u pana i nędzę bezrolnego, biednego chłopa".

A jakie pieśni Przyboś nam podaje? Różne - od skargi na sytuację społeczną ("Oj, boże mój kochany / da, żeby nie te pany / oj, jakby nam to było / da, żyć na świecie miło"), po konkretne zapowiedzi "zrobienia porządku" ("Nie boję się pana ani jegomości, / wezmę siekiereczkę, porąbię w nim kości"). Projektu R.U.T.A. jeszcze nie słyszałem, ale mam wrażenie, że dobór tekstów może być właśnie "przybosiowy".

Ale oczywiście w XXI wieku na szczęście można taki projekt robić bez podejrzeń o "wysługiwanie się systemowi" - raczej jest to zdecydowanie podejście antysystemowe;). A nawet jeśli (jak na facebookowym profilu TVP Kultura) pojawią się stwierdzenia, że założenia ideowe "jakby wzięte z komunistycznych podręczników"? Cóż - ja w odpowiedzi przypomnę słowa Andrzeja Bieńkowskiego z książki "1000 kilometrów muzyki" (dla nieorientujących się - wydanej 20 lat po upadku PRL-u, a autora której naprawdę ciężko podejrzewać o sentyment do "komuny"):

"[Kolberg] pisał o chłopach pańszczyźnianych, czyli niewolnikach. Status chłopów w jego czasach był podobny do statusu czarnych niewolników w Ameryce Północnej. To musiało mieć wpływ na pieśni i muzykę, na obyczaje. Trudno uwierzyć, że mazurki - tak, tak, te Chopinowskie mazurki - to melodie i tańce niewolników, tak jak bluesy w Ameryce!"

Próba ożywienia blogu - co jakiś czas prezentować będę (mniej lub bardziej obszernie) nowe,
warte zainteresowania projekty, które pojawiają się na polskiej scenie okołofolkowej. Zaczynamy dzisiaj od krakowskiego (choć międzynarodowego w składzie) Vladimirska:

Piszą o sobie: "Vladimirska to pochodzący z daleka i dawnych czasów zespół muzyczny. Gra on swoją własną odmianę muzyki, którą nazywa 'retro-cyrkowo-folkową'. Inspiracje czerpie z różnych nurtów europejskiego folku, atmosfery starych cyrków i wczesnodwudziestowiecznych, wędrownych teatrów."

Lubię takie autoprezentacje - zwalniają piszącego od żmudnego wymyślania skomplikowanych opisów;). Gdyby nie Melodia w Polsce, dla mnie byłoby to największe odkrycie ubiegłego roku. Jest w tym niesamowity urok, lekkość, jakoś tam lekko kojarząca mi się z Beirutem. No i duży potencjał komercyjny - o ile grupa będzie chciała wypłynąć na "szerokie wody". Bo póki co szkoda, że zespół tak rzadko wyrusza poza Kraków - oglądając fragmenty ich występów na YouTube bardzo chciałoby się zobaczyć ich na żywo.

Na koncie mają płytkę "Blich Street" (w całości dostępną choćby na ich profilu na myspace, albo poniżej), powoli przymierzają się do profesjonalnej rejestracji materiału. Będzie jeszcze o nich słychać :)

• MySpace: http://www.myspace.com/vladimirska
• YouTube: http://www.youtube.com/user/VladimirskaTV
• Profil na facebooku: http://www.facebook.com/pages/Vladimirska/296405031264
• Recenzja "Blich Street" na WAFP tutaj

Od kilku dni totalnie zakochany w clipie grupy Čači Vorba do utworu "Te aştept neica de-o lună" (będącego zapowiedzią planowanej na początek przyszłego roku nowej płyty grupy), postanowiłem zrobić mały przegląd ciekawych polskich folkowych teledysków. Nie jest tego niestety dużo - często duże koszty produkcji zwykle uniemożliwiają przygotowanie profesjonalnych nagrań.

Ale zacznijmy od wspomnianej Čači Vorby. Filmik przygotowany przez Piotra Smoleńskiego i Damiana Bieńka. Piękny utwór (powstały z połączenia dwóch rumuńskich pieśni), przepiękna ilustracja filmowa. W mojej opinii póki co najciekawszy polski teledysk folkowy:

Będąc przy aktualnych teledyskach - nowa płyta JANA TREBUNI-TUTKI "Góry w sercu" (jego solowy debiut) promowana jest przez dwa urocze animowane video-clipy. Poniżej ilustracja tytułowego utworu:

I jeszcze jedna premiera - clip, który pojawił się w sieci dokładnie w dniu tego wpisu, czyli 19 grudnia :). PropaBanda i ich wersja "Trutti Frutti". Reżyseria Julia Bui-Ngoc:

A co było wcześniej? Odświeżmy pamięć:

KAPELA ZE WSI WARSZAWA doczekała się kilku teledysków - do tego wszystkie są ciekawe. Ale wyróżniłbym przede wszystkim naprawdę intrygujący obrazek do "Zagrajcie Muzykanty /Spiritual Revival", promujący płytę "Wymixowanie". Reżyseria: Jacek Kościuszko, muzyka: mix Kapeli, chóru Lipsk i Lutana Fayaha, przygotowany przez Studio As One:




Dalej - Jan Jakub Kolski zrealizował krótki film ilustrujący cztery utwory GRZEGORZA Z CIECHOWA. I choć nie jestem wielkim zwolennikiem tej płyty Ciechowskiego, to Kolski szczególnie filmem do "A gdzież moje kare konie" naprawdę wzrusza... Gdyby jeszcze zrezygnować z zagrywek typu Ciechowski za kierownicą ciężarówki...

METAMUZYKA Maćka Filipczuka i piękny "Mazurek wesely":

ORKIESTRA ŚW. MIKOŁAJA z okresu najbardziej "artystycznego" (z E. Rojek jako wokalistką) i "Ballada o Henryku Zbójniku"). Realizacja Łukasz Gładysz:

Tutaj od razu ciekawostka - clip ma też alternatywną wersję kolorową, przygotowaną przez Artura Dowgirda.

JANUSZ PRUSINOWSKI TRIO i "Mazurek łąkowy":

Mniej znany animowany clip do utworu "Ćma" grupy MERITUM (realizacja T. Glinski/ K. Kifert):



I na koniec jeszcze raz Kapela ze Wsi Warszawa i przygotowany przez Kacpra Skowrona clip do "Lamentu". Jeśli się nie mylę jest to teledysk nieoficjalny, przygotowany niezależnie od zespołu (aczkolwiek w pełni przez grupę zaakceptowany). Ale ileż kapel chciałoby mieć coś takiego oficjalnie, nieprawdaż?

Po 25 latach działalności działalność zakończy chyba najprężniejszy ursynowski dom kultury - Dom Sztuki na Wiolinowej. Punkt dotyczący tej sprawy znaleźć ma się podczas czerwcowych obrad walnego zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "Jary":

Z dniem podjęcia prac rozbiórkowych budynku usytuowanego na działce nr ew.
51/2 z obrębu 1-10-08 Spółdzielnia zaprzestaje działalności społecznej, oświatowej i kulturalnej prowadzonej dotychczas w obiekcie przy ul. Wiolinowej 14 w „Domu Sztuki”.

W skrócie: budynek mieszczący obecnie Dom Sztuki (tak jak sąsiadujące pawilony handlowe) ma być zburzony. Początkowo w nowo wybudowanym budynku zaplanowano miejsce dla kontynuacji działalnośc placówki, jednak w związku ze stratami finansowymi, jakie Dom przynosi Spółdzielni (siegającymi 600 tysięcy złotych rocznie), z planów tych się wycofano...

Jak jeszcze weźmie się pod uwagę, że w związku z kryzysem odłożono plany wybudowania na działce przy Ratuszu Dzielnicowego Centrum Kultury, krucho będzie z kulturą na Ursynowie, oj krucho...

Czego mi najbardziej będzie brakowało? Przede wszystkim cyklu "Tam gdzie gra muzyka" - comiesięcznych koncertów skierowanych przede wszystkim do dzieci. A przy okazji i dorośli mogą dowiedzieć się (dzięki opowieściom muzyków i przede wszystkim dyrektora Domu Sztuki Dariusza Sitterle)  b. wiele na temat np. czasami b. egzotycznych instrumentów;).

Więcej:

- artykuł o likwidacji Domu Sztuki w ursynowskiej Passie

- historia Domu Sztuki

- strona Domu Sztuki.

Na zdjęciu: Dyrektor Domu Sztuki Dariusz Sitterle z Romanem Kumłykiem podczas koncertu w Domu Sztuki 15.10.2006

Trochę "z zaskoczenia", znacznie wcześniej niż we wcześniejszych latach, poznaliśmy wyniki konkursów na Folkowy Fonogram Roku i Fonogram Źródeł (zwykle przed festiwalem Nowa Tradycja ujawniona była finałowa trójka laureatów, samą kolejność poznawaliśmy dopiero pierwszego dnia festiwalu). Skąd ta zmiana? To chyba nie przypadek, że zbiegła się ona z informacjami o likwidacji Radiowego Centrum Kultury Ludowej jako samodzielnej jednostki Polskiego Radia...

Szczegółowe wyniki konkursów choćby tutaj: FFR, FŹ. Zanim przejdę do ich omówienia od razu zastrzeżenie - ku nie tylko mojemu zaskoczeniu w konkursie na FFR nie brała udziału płyta projektu Macieja Filipczuka "Metamuzyka". Nie tylko też ja uważam, że jest to nie tylko najważniejsza płyta ubiegłego roku, ale na pewno jedna z ważniejszych, jaka się ukazała w ogóle w zakresie płyt inspirowanych muzyką tradycyjną. Ale cóż – nie było "Metamuzyki", to wybór był de facto tylko między dwiema płytami – "Infinity" Kapeli ze Wsi Warszawa i "Polą" Apolonii Nowak i Swoją Drogą Trio. W opinii jury wygrała ta pierwsza i oczywiście Kapela ze Wsi Warszawa na ten tytuł zasłużyła – a wspomnijmy, że zdobyła go pierwszy raz ("Wiosna Ludu" w 2001 r. zajęła trzecie miejsce, "przegrywając" z płytami Kapeli Brodów i Sarakiny, natomiast "Wykorzenienie" w ogóle nie było do konkursu zgłoszone). Zresztą to b. dobry okres dla Kapeli – ledwie kilka dni temu okazało się, że "Infinity" otrzymało nominację do Fryderyka w kategorii "album roku folk/muzyka świata" (a sam zespół w ogólnej kategorii "grupa roku").

Trzecie miejsce dla grupy Hoboud w pierwszej chwili trochę zaskoczyło, ale po zastanowieniu się przyznać trzeba, że wśród uczestniczących w konkursie nie było już żadnej płyty zdecydowanie wyróżniającej się (choć mi osobiście bliższa była np. kolędowa płyta Joanny Słowińskiej). Gdyby w konkursie uczestniczyły b. dobre płyty grup Dautenis i Kroke można by się spierać, czy nie zasługują bardziej na wyróżnienie od "Wskrzeszenia Hobouda", ale skoro żadna z nich nie została zgłoszona, sprawa jest klarowna.

Teraz Fonogram Źródeł. I także werdykt bez kontrowersji, choć może lekko zaskakiwać tak wielka dominacja Roztocza nad resztą kraju :). Płytę "Spod niebieskiej góry" nagrodzono chyba nie tylko za samą zawartość, ale także za jej przemyślaną konstrukcję, autorski "wkład" Remka Hanaja (o czym trafnie pisał już u siebie Maciek Łata). Ja osobiście b. cieszę się też z nagrody (trzeciej) dla "Zaniechane melodie – Oj ty wiosna ty wiosna" (szkoda tylko, że płyta jest tak ciężka do zdobycia) i wyróżnienia dla Stowarzyszenia Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach. Zresztą w werdykcie jury znalazło się miejsce na wyróżnienie prawie wszystkich (prócz dwóch) płyt zgłoszonych do konkursu – co jest i miłe, i zrozumiałe. A w subiektywnym płytowym podsumowaniu ub. roku trafnie przewidziałem, że "(wzorem ub. roku i nagrody dla Muzyki Odnalezionej) bez nagrody honorowej dla Instytutu Sztuki PAN się nie obędzie" :)

Tyle surowych wrażeń "na gorąco". Strasznie nad tym wszystkim "wisi" kwestia RCKL-u, będzie to też na pewno rzutowało na kwietniową "Nową Tradycję". Bo jeśli ktoś nie pójdzie po rozum do głowy to może się okazać, że to ostatnia "Nowa Tradycja", ostatni Folkowy Fonogram Roku i ostatni "Fonogram Źródeł"....

Druga połowa lat 80. Ja 15-16 letni, żyjący punk-rockiem i czymś, co teraz nazywa się post-punkiem, a wówczas było różnymi odcieniami fali (nowa fala, zimna fala). I oto do miasteczka, w którym wówczas żyłem, przyjeżdża jakaś kapela, co się nazywa Kwartet Jorgi. Nikt nie wie, co to jest - ale na plakatach widnieje określenie stylu: "zielona fala". No to ze znajomymi idziemy do miejscowego domu kultury sprawdzić, co to za nowy styl "falowy".  Po drodze spotykamy idącego w przeciwną stronę znajomego punkowca, który szybko ostrzega: "Chłopaki! Byłem na ich próbie. K...!  - tam jakiś brodaty koleś gra na fujarkach! Spieprzamy!".

I tak to na zobaczenie Kwartetu Jorgi (i w ogóle na pierwszy koncert folkowy) musiałem poczekać jeszcze parę lat...

A powyższe przypomniało mi się, gdy na stronie Kwartetu przeczytałem:
Członkowie Kwartetu ukuli termin "Zielona Fala" na potrzeby określenia kierujących nimi inspiracjami oraz wynikającej z tego źródła twórczości.

Podsumowanie roku 2009 tym razem trochę spóźnione. Prócz tradycyjnych problemów z czasem b. duże znaczenie miało to, że w końcówce roku "ujawnił  się" szereg płyt, na poznaniu których bardzo mi zależało. Niestety - jako że realizacja zamówienia części tych płyt przeciąga się, wydawnictwa te nie dotarły jeszcze do mnie. Stąd też podsumowanie zacznę nietypowo bo od wyliczenia tego, czego nie udało mi się jeszcze poznać.

Po pierwsze - płyty wydane przez Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach. Przede wszystkim dwie pozycje: "Moja Matula Pereborniczka - Kultura  muzyczna wsi Zbucz" i "Kolędy starobiałoruskie z Podlasia" (przygotowany przez grupę Żemerwa zestaw nagrań mistrzów młodej grupy). Doliczając do tego  kolędową płytę dziecięcego Ranoka nie można nie wychwalać pod niebiosa tego, co przecież nie od dziś robi Doroteusz Fionik i jego Stowarzyszenie.

Po drugie - płyta, która dla mnie osobiście niesamowicie zainteresowała. "Hen, gdzie piaski i moczary, gdzie zielone zawsze bory. Pieśni Puszczy  Kurpiowskiej" - kolejne wydawnictwo z archiwalnymi nagraniami ze zbiorów fonograficznych Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Zawartość to 83 (!)  nagrania, zarejestrowane w Puszczy Zielonej w latach 50. ub. wieku. Więcej o płycie na stronie IS PAN.

Po trzecie - "Oj wiosna ty wiosna 2009", wydawnictwo Stowarzyszenia Krusznia, zawierające DVD z filmem Kuby Pietrzaka "Zaniechane melodie" oraz CD z zapisem  warsztatów muzycznych (wśród wykonawców m.in. Franciszek Racis i Jan Gaca).

Po czwarte - następna płyta tradycyjna: "Spod Niebieskiej Góry - muzyka Roztocza", kolejne wydawnictwo dokumentujące taborowe spotkania (ale nie tylko, gdyż zawierająca także archiwalne nagrania terenowe).

Jak widać moje "braki" to przede wszystkim płyty mniej folkowe, a zawierające muzykę tradycyjną. Zresztą w tym roku jury Fonogramu Źródeł będzie miało b. dużą "zagwozdkę", której z płyt przyznać główną nagrodę. Coś czuję, że (wzorem ub. roku i nagrody dla Muzyki Odnalezionej) bez nagrody honorowej dla Instytutu Sztuki PAN się nie obędzie (bo prócz wspomnianej płyty kurpiowskiej IS PAN wydał w ub. roku jeszcze 3 archiwalne płyty!). Mi osobiście zależy, aby nie zapomniano o  Stowarzyszeniu Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach (a oczywiście by także Stowarzyszenie nie zapomniało o zgłoszeniu się do konkursu), działającym dotychczas na uboczu (nie tylko pod względem geograficznym), a działalność którego zdecydowanie warta jest nagłośnienia i uznania.

Oczywiście nie słyszałem jeszcze wielu płyt spośród ponad 50 wydanych w ub. roku, ale - co zawsze podkreślam - nie wszystkie muszę poznać (a to wykonawcę znam na tyle, że płyty słuchać nie mam ochoty, a to gatunek nie do końca tożsamy z moim zainteresowaniami, a to czekam na "okazję" i jakoś mi się nie spieszy).

Ale przejdźmy do podsumowania:

PŁYTA ROKU: MACIEJ FILIPCZUK - "METAMUZYKA"

Ten wybór całkowicie poza wszelką dyskusją - to płyta przełomowa, ważna nie tylko w skali ostatniego roku. Nie wiem, czy kiedykolwiek zapomnę chwilę, kiedy na MySpace'ie usłyszałem po raz pierwszy "Mazurek 'dla Kazia'" - wrażenie było wprost powalające (o czym zresztą już wspominałem). Co mogę dodać? W jakiejś mierze (oczywiście pamiętając o wyraźnych różnicach) skojarzył mi się ten projekt z ubiegłoroczną płytą roku – "Mazurkami" Tria Janusza Prusinowskiego. Obaj liderzy projektów -  Prusinowski i Filipczuk - po latach terminowania u mistrzów  muzyki wiejskiej przedstawili swoją własną, artystyczną wizję tego, czego się od nich nauczyli. A o moim wręcz uwielbieniu gry Maćka Filipczuka powtarzać po raz setny nie będę. Co najważniejsze, to mimo ciszy wokół jego głównych projektów (Lautari w ostatnich kilkunastu miesiącach w ogóle zamilkło, Transkapela występuje "okazjonalnie"), Maciek nadal jest aktywny. Prócz MetaMuzyki jest także "współsprawcą" wspomnianej wcześniej płyty "Moja Matula Pereborniczka - Kultura muzyczna wsi Zbucz". A jeszcze pamiętajmy o koncertowym projekcie – pojedynku tradycji (Filipczuk, Grochowska, Gaca) z nowoczesnością (trio laptopowi Phonos ek Mechanes. I tylko nie mogę się pogodzić z tym, że MetaMuzyka jest projektem de facto studyjnym - prócz dwóch występów promocyjnych w Poznaniu i Wrocławiu po wydaniu płyty w kwietniu 2009. Czyli jedyna nadzieja w konkursie na Folkowy Fonogram Roku - ufam, że wygrana w tym konkursie zmobilizuje chłopaków do przynajmniej jeszcze jednego występu podczas koncertu finałowego FFR na Nowej Tradycji :)

PŁYTA ROKU – ZDECYDOWANA NOMINACJA: SWOJĄ DROGĄ TRIO I APOLONIA NOWAK- "Pola"

Najbardziej niedoceniona płyta tego roku, warta, aby poświęcić jej więcej niż tylko dwie recenzje: Tomasza Janasa w "Gadkach z Chatki" i Maćka Łaty (zaskakująco mało pochlebna - po raz pierwszy od dawna moje odczucia z Maćkiem całkowicie się rozmijają) na jego bloku. A mnie w ub. roku tylko te dwie płyty wprowadziły w naprawdę euforyczny nastrój - choć przecież obie są bardzo różne. Ze współpracy takich "gigantów", jak "wymiatacze" ze SDT i p. Apolonia (już wcześniej – dzięki współpracy z grupą Ars Nova – znana ze swojej otwartości na muzyczne eksperymenty) nie mogło wyjść nic nieciekawego. Zresztą jak pisze T. Janas: "Posłuchajcie (…), jak oni ze sobą rozmawiają. Jak ta pieśniarka ze wsi i trzej panowie z miasta potrafią słuchać się wzajemnie z szacunkiem i pokorą. Jak ulotna całość z tego powstaje. Momentami można mieć złudzenie, że to co gra Trio  to wręcz oryginalne, źródłowe tło dla śpiewu Nowak.".

DEBIUT ROKU: KLEZMAHOLICS - "Greatest hits"

Klezmaholics jest jednym z nielicznych zespołów, które odwołując się do muzyki żydowskiej nie powielają "obowiązującego" schematu klezmersko-ethno-jazzowego, który doprowadził do tego, że na hasło "grupa klezmerska" masa ludzi ma ochotę uciec z sali. Pierwsza wydana przez zespół płyta jest dołączona do książki "Jidisze lider - śpiewnik żydowski" (zresztą przygotowanej przez Piotra Mirskiego, lidera grupy). Płyta piękna, choć ja nie ukrywam, że bardzo czekam już na... płytę następną. Dlaczego? Ogromnym plusem zespołu jest bowiem także autorska twórczość Piotra Mirskiego. Posłuchajcie na MySpace utworu "Neighbours" a będziecie wiedzieć, o co mi chodzi.

A samą płytę polecam także z powodu wspomnianego śpiewnika, który wzbogacony jest obszernymi komentarzami Piotra na temat utworów - ich historii czy przesłania.

Co jeszcze zdecydowanie polecam:

JOANNA SŁOWIŃSKA - "Z nieba wysokiego", czyli drugie (po płycie z Muzykantami) spotkanie p. Joanny z kolędami, bez pójścia na łatwiznę (czyli bez największych kolędowych "przebojów"), znowu (jak w przypadku "Możesz być") doskonale zaśpiewana i zaaranżowane.

KROKE - "Out of sight", czyli krakowiacy wracają (udanie!) do "źródeł"

DAUTENIS - "Można tak, można tak", czyli zdecydowanie spóźniony debiut - choć "lepiej późno niż wcale"

składanka "Nowa Tradycja 2008" (niestety wydana jedynie jako dodatek do karnetów Nowej Tradycji 2009) - ufając, że tego typu składanki dokumentujące festiwal staną się już na stałe "nową tradycją" i wydawane będą co roku

składanka "Tabor w Szczebrzeszynie 2008" - zalety której trafnie opisał Maciek Łata http://plytki.blox.pl/2009/03/W-trzcinie.html

FAREED AYAZ, ABU MUHAMMAD & BROS - "Soul of the Sufi. Live in Warsaw". Wydany wspólnie przez polskie wytwórnie CM Records i  Opensources zapis magicznego koncertu qawwali z 2007 r. ze Studia W.Lusławskiego - jednego z zaledwie kilku koncertów qawwali, jakie w ogóle odbyły się w naszym kraju. Ja czekam na ciąg dalszy - bowiem w 2009 r., z okazji premiery właśnie tej płyty, występ Fareeda Ayaza został powtórzony. Na tym drugim występie, dzięki obecności ogromnej liczby widzów z Pakistanu mogliśmy poczuć namiastkę tego, jak koncerty qawwali wyglądają "u źródła" - tańce, sypanie banknotów na grających muzyków. I ten drugi występ ma być opublikowany na DVD :)

THE UKRAINIANS - "Diaspora". W końcu (po kilkunastu latach!) doczekaliśmy się w większości autorskiej płyty grupy, potwierdzającej znane już wcześniej energetyczne i ... melancholijne oblicze grupy. Oczywiście wydanej przez nasze Koka Records.

Oprócz nich oczywiście było jeszcze sporo płyt naprawdę dobrych - choć znowu (jak przy wcześniejszych rocznych podsumowaniach czy przy analizie konkursów folkowych) trzeba zwrócić uwagę na fakt, że zdecydowana większość ciekawych wydawnictw wyszła spod ręki "starych wyg", obecnych na scenie od często kilkunastu lat. Może 2010 r. coś zmieni? Zresztą któryś z kolejnych wpisów postaram się poświęcić płytowym oczekiwaniom - projektom, które powinny jak najszybiej być udokumentowane konkretnymi wydawnictwami.

Ale też muszę po raz kolejny potwierdzić, że folkowy rynek płytowy wszedł już kilka lat temu w okres stabilizacji i 2009 r. stabilizację tę potwierdził. Znowu ukazało się ponad 50 płyt, znowu prezentujących chyba wszelkie możliwe podgatunki i odgałęzienia (a dzięki doskonałej inicjatywie przyznawania nagrody "Fonogram Źródeł" pewnie dowiemy się jeszcze o wielu innych "niszowych" wydawnictwach z muzyką tradycyjną).

I jeszcze na koniec:

FOLKOWY BESTSELLER W SKLEPIE SERPENT.PL: ŻYWIOŁAK - "Nowa Ex-Tradycja"

Laureat w tej "kategorii" ten sam, co rok temu (wówczas najlepiej sprzedawał się debiutancki maxi-singiel "Muzyka Psychodelicznej Świtezianki"). "Nowa Ex-Tradycja" wydana została w 2008 r. (wtedy też uznałem ją za debiut roku), ale zainteresowanie płytą (i samą grupą) utrzymuje się cały czas. Przekłada się to zresztą nie tylko na sprzedaż płyty - Żywiołak (w końcu grupa ciągle młoda) stał się zresztą powoli już "wzorem", którym inspiruje się coraz większa liczba młodych grup folkowych (co widać było choćby na ostatnich Mikołajkach Folkowych). Czy zaowocuje to czymś konkretnym, większą liczbą grup folkowych o rockowym "wykopie"? Zobaczymy.

zob. podsumowania poprzednich lat: 2008, 2007, 2006, 2005

W tle zamieszania z wymianą dyrekcji radiowej Trójki bez większego echa przeszło odwołanie ze stanowiska dyrektora  Dwójki Pawła Milcarka. Jego następcy jeszcze nie wybrano (póki co p.o. dyrektora została dotychczasowa zastępczyni, p. Małgorzata Małaszko-Stasiewicz), jednak jak każda zmiana, także ta oznaczać może kolejną destabilizację sytuacji programu. Od dłuższego czasu słabo śledzę zawirowania na scenie politycznej, nie wiem (i nie udało mi się tej informacji odnaleźć),  której z partii "przypadła" Dwójka - ale sam fakt, że na czele programów (i telewizyjnych, i radiowych) stają osoby wyłącznie z politycznego nadania musi budzić sprzeciw. Oczywiście - Paweł Milcarek także swoje stanowisko zawdzięczał w dużej mierze "znajomościom", ale przyznać trzeba, że mimo nagonki, jaką rozpętano podczas jego nominacji (nagonki o ewidentnie ideologicznym charakterze), nikt chyba nie może mu zarzucić jakiegokolwiek złego wpływu na działalność stacji. A już na pewno nie w kwestii obecności w Dwójce folku i muzyki tradycyjnej -  zarówno w audycjach RCKL-u (w tym zakresie mieliśmy nawet rozwój w postaci nowej audycji Kuby Borysiaka i Bartosza Panka "Bliżej Świata"), jak również w audycjach ogólnych (z "Porankiem Dwójki" na czele). Ponadto udało się wydać nową płytę w serii "Muzyka Źródeł" ("Wokół Dziecka. Kołysanki i pieśni dziecięce"), udało się przeprowadzić kolejną edycję festwialu "Nowa Tradycja".

Jak będzie dalej? Zobaczymy. Ja w każdym razie zapamiętam Pawła Milcarskiego z koncertów "Nowej Tradycji" - mam wrażenie, że żaden z wcześniejszych dyrektorów nie był tak zainteresowany tym, co dzieje się na scenie, nie był na takiej liczbie festiwalowych koncertów (choć przyznać trzeba, że jego poprzednik - ś.p. Krzysztof Zaleski - też nie był całkowicie obojętny tej muzyce). Mnie osobiście bardzo tym p. Paweł ujął :)

A na koniec cytat z tekstu, napisanego przez P. Milcarka po objęciu przez niego stanowiska (za "Rzeczpospolitą"). Liczę na to, że nowy dyrektor nie będzie miał innego podejścia do muzyki tradycyjnej (bo i innej mieć po prostu na tym stanowisku nie może).

"(...) Pieśń na emigracji

Jednym ze znaków firmowych Dwójki jest przekaz polskiej tradycyjnej muzyki ludowej. Dzięki pracy Radiowego Centrum Kultury Ludowej jest to już potężny dorobek – polegający przede wszystkim na rejestrowaniu przejawów tego ginącego życia znajdującego dziś często niszę poważnego traktowania jedynie w Dwójce. Jednak obok zachowywania tego, co się jeszcze da zachować mimo walca kultury syntetycznej, konieczne jest zapewnienie żywej tradycji, a więc przekazu. Skoro nie dokonuje się on dziś ani w domu, ani w kościele (ubolewania godne wyniszczenie pieśni ludowej!) – muzyka tradycyjna powinna znaleźć swój dalszy przekaz z pomocą instytucji narodowych takich jak Polskie Radio 2.

Być może jest to ostatni moment, by nieprzebrane skarby śpiewu ludowego wywikłać z zabójczego skojarzenia jedynie z „dobrodziejstwem inwentarza” w postaci przyprószonych siwizną głosów sędziwych wykonawców, ostatnich stróżów tej tradycji. Radio publiczne powinno być inspiratorem i pomocnikiem w procesie przenoszenia tego dziedzictwa w konteksty nowych sił i nowych głosów wykonawców zakochanych w tej kulturze naszych źródeł. Dopóki ta pieśń nie wróci, w jakiejś postaci, do rodzin i świątyń, jej byt radiowy będzie przypominał sytuację naszej Wielkiej Emigracji – ale ten stan będzie i tak lepszy niż całkowita zatrata. Radio może dać tej muzyce wsparcie w trudnym czasie bez utraty nadziei, że kiedyś znowu wybije się ona na niepodległość i własny los. (...)"

na zdjęciu: Paweł Milcarek podczas konferencji prasowej przed "Nową Tradycją"; fot. (c) D.Anaszko

Oświadczenie Natolińskiego Ośrodka Kultury (Warszawa), zamieszczone na jego stronie:

"Rezygnujemy z koncertów w cyklu „Co kraina to muzyka” ze względu wyczerpanie się w ofercie folkowej atrakcyjnych wykonawców, których żądania finansowe byłyby możliwe do spełnienia. Owszem, na rynku jest wiele zespołów prezentujących atrakcyjny program, które związane są z festiwalem „Nowa Tradycja”, jednakże ich „pazerność na kasę” - co wiąże się z otrzymanymi nagrodami na wspomnianym festiwalu – przerasta zdroworozsądkowy budżet wydatkowy, tym bardziej, że publiczność jest w zauważalnym odwrocie od tego gatunku. Oczywiście jest to decyzja tymczasowa, cykl pozostaje w kręgu naszego zainteresowania, mamy plan szerokiego rozejrzenia się po rynku muzyki folkowej i dawnej, odszukania ciekawych wykonawców i przeczekania okresu wygórowanych żądań finansowych liderów tej sceny."

...

Wiadomo - tradycja rzecz ważna. Stąd też już tradycyjnie nie ściągnąłem w tym roku do Lublina na "Mikołajki Folkowe" choć - jak podkreślam co roku - zawsze obiecuję sobie przyjechać choćby jedynie na przesłuchania "Sceny Otwartej". Cóż - z roku na rok coraz trudniej jest to zorganizować, coraz bardziej sprawy prywatne zmniejszają zakres wolny czasu...

Ale też tradycyjnie starałem się śledzić festwial podczas internetowej transmisji - stąd też pozwalam sobie na kilka słów uwag w odniesieniu do wyników konkursu. Wyniki te zaskoczeniem nie były i po piątkowych przesłuchaniach (znając także preferencje muzyczne większości cżłonków jury) w znacznej mierze można było je przewidzieć. Może poza pominięciem (prócz "bocznej" nagrody w postaci sesji nagraniowej) przez jury suwalskiej grupy OTAKO, która wydawała się murowanym kandydatem do nagrody zdecydowanie wyższej kategorii. Ale też i nie mogę jednoznaczenie tego ocenić - Otako znam z b. intrygujących nagrań studyjnych, ich występu z Chatki Żaka słuchałem tylko "jednym uchem", będąc jeszcze w pracy (grupa wystąpiła jako druga w kolejności, ok. 15:30). Choć od początku b. zaskoczony byłem programem festiwalu i tym, że jako gwiazda do Lublina przyjeżdża inna grupa, powstała na gruzach Dautenisa - Vieśnova, natomiast znacznie bardziej twórcze OTAKO trafiło do konkursu (przy ogromnym uznaniu dla śpiewu dziewczyn z Vieśnovy)...

Jury nie przyznało I Nagrody. I chyba słusznie - zawsze byłem przeciwny przyznawaniu głównych nagród "na siłę", tylko dlatego, że komuś trzeba by ją dać. A przecież żaden z wykonawców nie zaprezentował nic na tyle intrygującego, żeby można było postawić go w jednym szeregu choćby z laureatami z lat ubiegłych - grupami Mosaic (2008 r.) czy Nell' Ambientes i Gadająca Tykwa (2007 r.). Zdobywca II Nagrody - "elektrofolkowy" HAWOK był dla mnie na pewno najciekawszym nowym "tworem" (pozostali laureaci to wykonawcy mający już mniejsze czy większe doświadczenie scenicznie), ale to grupa nowa, młoda ale - co najważniejsze - obiecująca.

Dalej dwaj zdobywcy III Nagrody. W składzie zbąszyńskiej DUBAJAGHI znalazło się m.in. troje byłych muzyków Kapeli Ziele (która chyba przechodzi jakiś większy kryzys - odejście części składu właśnie do Dubajaghy, wreszcie rozstanie z się z liderem - Leszkiem Koziczem). I muzyka Dubajaghi to rozwinięcie koncepcji Kapeli Ziele - czyli połączenie muzyki tradycyjnej z "wykopem" (tutaj z potężną dawką dubowo-reggae'ową). Sympatyczne, na pewno będzie o nich głośno, choć Ameryki raczej nie odkrywają.

Z kolei bardzo cieszę się, że w końcu nagrody doczekał się KLEZMAHOLICS (uczestniczący już wcześniej w konkursach na Mikołajkach Folkowych i Nowej Tradycji). Bo to chyba najciekawsza w ostatnich latach nowa grupa, odwołująca się do tradycji muzyki żydowskiej, pokazująca, że w tym nurcie jest jeszcze coś innego, niż etno-jazz, Kroke i Cracow Klezmer Band/Bester Quartet. Byleby tylko w kompleksy nie wpadła Ania Różycka - nie mogła zagrać na Mikołajkach (z zespołem udanie wystąpiła na skrzypcach zastępczyni) i... grupa odniosła sukces :). No i oczywiście całkowicie nie miał racji  sympatyczny nomen-omen sobotni konferansjer, który zapowiedział zespół jako grupę, która "swoje pierwsze kroki stawia właśnie przed Państwem" ;)

I wreszcie dwa słowa o transmisji internetowej. Ideę wychwalam od dawna, aczkolwiek jednak zachącałbym organizatorów o zrobienie "kroku naprzód" i poprawienia jakości obrazu (do dźwięku zastrzeżeń mieć nie można). Nie chodzi mi (jeszcze;) o to, by - wzorem Festwialu Kulury Żydowskiej czy ostatnich koncertów w radiowej Trójce - wprowadzić kilka kamer i montaż na żywo. Zdaję sobie sprawę, że budżety są nieporównywalne. Ale transmisję koncertu finałowego oglądały w "szczycie" 67 osób - to już całkiem chyba przyzwoita liczba i warto dla nich zrobić więcej....